{"id":1705,"date":"2025-06-12T07:32:28","date_gmt":"2025-06-12T00:32:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/?p=1705"},"modified":"2025-06-12T08:40:28","modified_gmt":"2025-06-12T01:40:28","slug":"sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi\/","title":{"rendered":"Sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh v\u00e0 sinh s\u1ea3n h\u1eefu t\u00ednh l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_79_2 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Table of Contents<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi\/#Sinh_san_vo_tinh_Hien_tuong_trinh_san_o_rong_nuoc_chau_A\" >Sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh: Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng trinh s\u1ea3n \u1edf r\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c1<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi\/#Trinh_san_la_gi\" >Trinh s\u1ea3n l\u00e0 g\u00ec?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi\/#Sinh_san_huu_tinh_va_sinh_san_vo_tinh_Su_khac_biet_co_ban\" >Sinh s\u1ea3n h\u1eefu t\u00ednh v\u00e0 sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh: S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u01a1 b\u1ea3n<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi\/#Trinh_san_trong_moi_truong_nuoi_nhot\" >Trinh s\u1ea3n trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng nu\u00f4i nh\u1ed1t<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi\/#Co_che_cua_trinh_san\" >C\u01a1 ch\u1ebf c\u1ee7a trinh s\u1ea3n<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi\/#Yeu_to_anh_huong_den_trinh_san\" >Y\u1ebfu t\u1ed1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn trinh s\u1ea3n<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi\/#Loi_ich_cua_sinh_san_vo_tinh\" >L\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi\/#Truong_hop_trinh_san_o_ran_Nit_tat_ca_ro\" >Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p trinh s\u1ea3n \u1edf r\u1eafn N\u1ecbt t\u1ea5t ca r\u00f4<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/sinh-san-vo-tinh-va-sinh-san-huu-tinh-la-gi\/#Han_che_cua_sinh_san_vo_tinh\" >H\u1ea1n ch\u1ebf c\u1ee7a sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sinh_san_vo_tinh_Hien_tuong_trinh_san_o_rong_nuoc_chau_A\"><\/span>Sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh: Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng trinh s\u1ea3n \u1edf r\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c1<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>R\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c1 t\u1ea1i V\u01b0\u1eddn th\u00fa Qu\u1ed1c gia Smithsonian \u0111\u00e3 g\u00e2y b\u1ea5t ng\u1edd cho c\u00e1c chuy\u00ean gia khi sinh s\u1ea3n th\u00e0nh c\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n r\u1ed3ng b\u1ed1.  X\u00e9t nghi\u1ec7m gen cho th\u1ea5y con non n\u1edf ra t\u1eeb tr\u1ee9ng c\u1ee7a r\u1ed3ng m\u1eb9 th\u00f4ng qua trinh s\u1ea3n. V\u1eady sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh v\u00e0 sinh s\u1ea3n h\u1eefu t\u00ednh l\u00e0 g\u00ec? Trinh s\u1ea3n c\u00f3 ph\u1ed5 bi\u1ebfn kh\u00f4ng? H\u00e3y c\u00f9ng t\u00ecm hi\u1ec3u.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Trinh_san_la_gi\"><\/span>Trinh s\u1ea3n l\u00e0 g\u00ec?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Trinh s\u1ea3n (ti\u1ebfng Anh l\u00e0 &#8220;parthenogenesis&#8221;) l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh, trong \u0111\u00f3 tr\u1ee9ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 tinh v\u1eabn ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh c\u00e1 th\u1ec3 m\u1edbi. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y, tuy nghe c\u00f3 v\u1ebb k\u1ef3 l\u1ea1, l\u1ea1i kh\u00e1 ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong t\u1ef1 nhi\u00ean, xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf nhi\u1ec1u lo\u00e0i sinh v\u1eadt nh\u01b0 th\u1ef1c v\u1eadt, c\u00f4n tr\u00f9ng, c\u00e1, b\u00f2 s\u00e1t v\u00e0 c\u1ea3 chim. \u0110\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa kh\u00f4ng th\u1ec3 trinh s\u1ea3n v\u00ec c\u1ea7n m\u1ed9t s\u1ed1 gen nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ch\u1ec9 c\u00f3 trong tinh tr\u00f9ng.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2503trinhsan.jpg\" alt=\"\" width=\"780\" height=\"438\" \/><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sinh_san_huu_tinh_va_sinh_san_vo_tinh_Su_khac_biet_co_ban\"><\/span>Sinh s\u1ea3n h\u1eefu t\u00ednh v\u00e0 sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh: S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u01a1 b\u1ea3n<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sinh s\u1ea3n h\u1eefu t\u00ednh c\u1ea7n c\u1ea3 con \u0111\u1ef1c v\u00e0 con c\u00e1i, m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u1eadt ch\u1ea5t di truy\u1ec1n qua tinh tr\u00f9ng v\u00e0 tr\u1ee9ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra con non.  H\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u1ed9ng v\u1eadt sinh s\u1ea3n theo c\u00e1ch n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i con c\u00e1i c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra tr\u1ee9ng ch\u1ee9a t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1eadt ch\u1ea5t di truy\u1ec1n c\u1ea7n thi\u1ebft, cho ph\u00e9p ch\u00fang sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh khi c\u1ea7n thi\u1ebft.  Ong b\u1eafp c\u00e0y, \u0111\u1ed9ng v\u1eadt gi\u00e1p x\u00e1c v\u00e0 th\u1eb1n l\u1eb1n l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 v\u00ed d\u1ee5.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Trinh_san_trong_moi_truong_nuoi_nhot\"><\/span>Trinh s\u1ea3n trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng nu\u00f4i nh\u1ed1t<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p trinh s\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn \u1edf \u0111\u1ed9ng v\u1eadt nu\u00f4i nh\u1ed1t, nh\u01b0 r\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c1 t\u1ea1i V\u01b0\u1eddn th\u00fa Qu\u1ed1c gia Smithsonian hay c\u00e1 m\u1eadp r\u00eca \u0111en t\u1ea1i Th\u1ee7y cung Virginia.  Kh\u1ea3 n\u0103ng trinh s\u1ea3n c\u00f3 th\u1ec3 di truy\u1ec1n, ngh\u0129a l\u00e0 con m\u1eb9 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng trinh s\u1ea3n th\u00ec con c\u00e1i c\u1ee7a ch\u00fang c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Co_che_cua_trinh_san\"><\/span>C\u01a1 ch\u1ebf c\u1ee7a trinh s\u1ea3n<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Trinh s\u1ea3n \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t chu\u1ed7i s\u1ef1 ki\u1ec7n t\u1ebf b\u00e0o ph\u1ee9c t\u1ea1p. Con c\u00e1i ph\u1ea3i t\u1ea1o ra tr\u1ee9ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n tinh tr\u00f9ng ho\u1eb7c giao ph\u1ed1i. Tr\u1ee9ng sau \u0111\u00f3 t\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh ph\u00f4i, v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u1edf ra con non.  Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eb7p nhi\u1ec1u r\u1ee7i ro, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u00e2n \u0111\u00f4i nhi\u1ec5m s\u1eafc th\u1ec3 trong tr\u1ee9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o con non c\u00f3 \u0111\u1ee7 gen.  M\u1ed9t s\u1ed1 tr\u1ee9ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cth\u1ee5 tinh gi\u1ea3\u201d b\u1edfi th\u1ec3 c\u1ef1c &#8211;  t\u1ebf b\u00e0o c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i t\u1eeb qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ea1o tr\u1ee9ng.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Yeu_to_anh_huong_den_trinh_san\"><\/span>Y\u1ebfu t\u1ed1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn trinh s\u1ea3n<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>C\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 k\u00edch ho\u1ea1t trinh s\u1ea3n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u r\u00f5 ho\u00e0n to\u00e0n, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 bao g\u1ed3m thay \u0111\u1ed5i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.  \u1ede lo\u00e0i c\u00f3 c\u1ea3 sinh s\u1ea3n h\u1eefu t\u00ednh v\u00e0 v\u00f4 t\u00ednh, c\u00e1c t\u00e1c nh\u00e2n g\u00e2y stress nh\u01b0 m\u1eadt \u0111\u1ed9 qu\u1ea7n th\u1ec3 cao hay nhi\u1ec1u k\u1ebb s\u0103n m\u1ed3i c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn con c\u00e1i chuy\u1ec3n sang sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh.  \u0110\u1ed9 m\u1eb7n cao c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i sinh v\u1eadt ph\u00f9 du n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Loi_ich_cua_sinh_san_vo_tinh\"><\/span>L\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Trinh s\u1ea3n, d\u00f9 hi\u1ebfm, mang l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1ee3i \u00edch. N\u00f3 cho ph\u00e9p con c\u00e1i t\u1ef1 t\u1ea1o ra b\u1ea1n t\u00ecnh. Gi\u1edbi t\u00ednh c\u1ee7a con non \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh theo c\u01a1 ch\u1ebf c\u1ee7a lo\u00e0i.  \u1ede lo\u00e0i m\u00e0 gi\u1edbi t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh b\u1edfi nhi\u1ec5m s\u1eafc th\u1ec3 (XX l\u00e0 c\u00e1i, XY l\u00e0 \u0111\u1ef1c), con c\u00e1i trinh s\u1ea3n s\u1ebd lu\u00f4n sinh ra con c\u00e1i. \u1ede lo\u00e0i m\u00e0 con c\u00e1i c\u00f3 nhi\u1ec5m s\u1eafc th\u1ec3 ZW (nh\u01b0 r\u1eafn v\u00e0 chim), con non s\u1ebd l\u00e0 ZZ (\u0111\u1ef1c) ho\u1eb7c hi\u1ebfm h\u01a1n l\u00e0 WW (c\u00e1i).<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Truong_hop_trinh_san_o_ran_Nit_tat_ca_ro\"><\/span>Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p trinh s\u1ea3n \u1edf r\u1eafn N\u1ecbt t\u1ea5t ca r\u00f4<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>M\u1ed9t con r\u1eafn N\u1ecbt t\u1ea5t ca r\u00f4 t\u1ea1i S\u1edf th\u00fa Phoenix \u0111\u00e3 sinh ra hai con \u0111\u1ef1c s\u1ed1ng \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh.  N\u1ebfu con c\u00e1i giao ph\u1ed1i v\u1edbi con \u0111\u1ef1c con c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 giao ph\u1ed1i c\u1eadn huy\u1ebft, g\u00e2y ra c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 di truy\u1ec1n.  Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y cho th\u1ea5y sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh trong t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ed5 bi\u1ebfn h\u01a1n ch\u00fang ta ngh\u0129.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Han_che_cua_sinh_san_vo_tinh\"><\/span>H\u1ea1n ch\u1ebf c\u1ee7a sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>C\u00e1c lo\u00e0i trinh s\u1ea3n \u00e9p bu\u1ed9c th\u01b0\u1eddng d\u1ec5 b\u1ecb b\u1ec7nh t\u1eadt, k\u00fd sinh tr\u00f9ng ho\u1eb7c thay \u0111\u1ed5i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng do giao ph\u1ed1i c\u1eadn huy\u1ebft.  \u0110i\u1ec1u n\u00e0y d\u1eabn \u0111\u1ebfn d\u00f2ng \u0111\u1eddi ti\u1ebfn h\u00f3a ng\u1eafn.<\/p>\n<p>Ngu\u1ed3n: <a href=\"http:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/\">http:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/<\/a> T\u00e1c gi\u1ea3: <a href=\"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/author\/nguyenlandung\">Nguy\u1ec5n L\u00e2n d\u0169ng<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sinh s\u1ea3n v\u00f4 t\u00ednh: Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng trinh s\u1ea3n \u1edf r\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c1 R\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c1 t\u1ea1i V\u01b0\u1eddn th\u00fa Qu\u1ed1c gia Smithsonian \u0111\u00e3 g\u00e2y b\u1ea5t ng\u1edd cho c\u00e1c chuy\u00ean gia khi sinh s\u1ea3n th\u00e0nh c\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n r\u1ed3ng b\u1ed1. X\u00e9t nghi\u1ec7m gen cho th\u1ea5y con non n\u1edf ra t\u1eeb tr\u1ee9ng c\u1ee7a r\u1ed3ng m\u1eb9&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1705","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1705","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1705"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1705\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18212,"href":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1705\/revisions\/18212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1705"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1705"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ckconitsha.com\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1705"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}